რა იწვევს კისრის შეშუპებას?

კისრის შეშუპება ყველაზე ხშირად ვითარდება ლიმფური კვანძების ანთების, ვირუსულ-ბაქტერიული ინფექციების, ფარისებრი ჯირკვლის კვანძების, სანერწყვე ჯირკვლის კენჭების, თანდაყოლილი ცისტების და, იშვიათად, სიმსივნური პროცესების ან ლიმფომის გამო. პირის ღრუს, ცხვირის, ნაზოფარინქსის, ტონზილების (ნუშურა ჯირკვლების), ყურის, ხორხის, ხმის იოგებისა და კბილების ანთებამ შეიძლება გამოიწვიოს ლიმფური კვანძების გადიდება. ზოგიერთ შემთხვევაში, ფილტვებიდან ან კუჭიდან მომდინარე პრობლემებმა ასევე შეიძლება გამოიწვიოს კისრის არეში რეაქტიული გადიდება. დიაგნოსტიკისთვის გადამწყვეტია შეშუპების ხანგრძლივობა, მგრძნობელობა და თანმხლები სიმპტომები, როგორიცაა ცხელება, წონის კლება ან ღამის ოფლიანობა.

რა არის სიმპტომები და როდის უნდა მივმართო ექიმს?

მტკივნეული, მგრძნობიარე და სწრაფად განვითარებული შეშუპება ძირითადად ინფექციებთან არის დაკავშირებული. თუ შეშუპება ორ კვირაზე მეტხანს გრძელდება, სწრაფად იზრდება, არის მკვრივი ან ფიქსირებული, ან თან ახლავს აუხსნელი ცხელება და წონის კლება, აუცილებელია ოტოლარინგოლოგის (ENT სპეციალისტი) კონსულტაცია.

კისერზე არსებული წარმონაქმნების გავრცელებული მიზეზებია:

ლიმფური კვანძების ანთება (ლიმფადენიტი): ხშირად ვლინდება ზედა სასუნთქი გზების ინფექციების, კბილის აბსცესისა და კანის ინფექციების შემდეგ; როგორც წესი, მტკივნეულია.

ვირუსული და ბაქტერიული ინფექციები: ისეთმა ინფექციებმა, როგორიცაა მონონუკლეოზი, ციტომეგალოვირუსი და ტუბერკულოზი, შეიძლება გამოიწვიოს ლიმფური კვანძების პერსისტენტული ან გენერალიზებული გადიდება.

ფარისებრი ჯირკვლის კვანძები და ჩიყვი: ფარისებრი ჯირკვლის კვანძებმა შეიძლება შექმნას წარმონაქმნის შეგრძნება კისერზე; მათი უმეტესობა კეთილთვისებიანია, თუმცა საჭიროებს შეფასებას.

სანერწყვე ჯირკვლის კენჭები და ანთება: შეიძლება გამოიწვიოს მტკივნეული შეშუპება ყურის წინ მდებარე (პაროტიდული) და ნიკაპქვეშა (სუბმანდიბულური) ჯირკვლებში; ტკივილი შეიძლება გაძლიერდეს კვების დროს.

ცისტები (ბრანქიალური ცისტა, თირეოგლოსალური ცისტა): როგორც წესი, შეიმჩნევა ბავშვობაში ან ახალგაზრდობაში; ინფიცირებისას სწრაფად იზრდებიან.

სიმსივნეები და ლიმფომა: ეს იშვიათი მიზეზებია, თუმცა მათი გამორიცხვა აუცილებელია; შეშუპებას შეიძლება თან ახლდეს ყლაპვის გაძნელება ან ხმის ჩახლეჩა.

როგორ ხდება დიაგნოზის დასმა?

ENT გამოკვლევის დროს ცხვირი, ნაზოფარინქსი, ხორხი და ხმის იოგები ფასდება ენდოსკოპით. საჭიროების შემთხვევაში ტარდება რადიოლოგიური კვლევები, როგორიცაა კისრის ულტრაბგერა, MRI ან CT. ლიმფომაზე ეჭვის შემთხვევაში შეიძლება დაინიშნოს სისხლის ანალიზები და ჰემატოლოგიური კვლევები. თუ ვიზუალიზაცია საეჭვოა, პათოლოგიური დიაგნოზისთვის ტარდება წვრილნემსიანი ასპირაციული ბიოფსია ან ექსციზიური ბიოფსია.

როგორ მკურნალობენ?

მკურნალობა იგეგმება გამომწვევი მიზეზის მიხედვით. ინფექციური წარმოშობის შეშუპებისას პირველ რიგში მკურნალობენ ინფექციას, რის შემდეგაც ხდება ლიმფური კვანძების დაკვირვება. კეთილთვისებიანი ცისტების ან სანერწყვე ჯირკვლის კენჭების დროს შეიძლება საჭირო გახდეს ქირურგიული ჩარევა. ფარისებრი ჯირკვლის კვანძების შემთხვევაში მუშაობა მიმდინარეობს ენდოკრინოლოგიისა და ENT განყოფილებების თანამშრომლობით. სიმსივნის აღმოჩენისას მკურნალობა მოიცავს ქირურგიულ, რადიოთერაპიულ და/ან ქიმიოთერაპიულ პროტოკოლებს. ლიმფომის შემთხვევაში გამოიყენება ჰემატოლოგიური გაიდლაინების შესაბამისი მკურნალობა.

შესაძლებელია თუ არა პრევენცია?
სასარგებლოა კბილებისა და პირის ღრუს ჰიგიენის დაცვა, ზედა სასუნთქი გზების ინფექციების დროული მკურნალობა, თამბაქოსა და ალკოჰოლის შეზღუდვა. თბილი კომპრესები და ადეკვატური სითხის მიღება დადებითად მოქმედებს, თუმცა კისრის პერსისტენტული ან მზარდი შეშუპება ყოველთვის უნდა შეაფასოს ექიმმა.