ვარიკოზული ვენების მკურნალობა თერმული აბლაციით

ვარიკოზული ვენების თერმული აბლაცია არის პროცედურა, რომელიც მიზნად ისახავს გაფართოებული ზედაპირული ვენების დახურვას მათი შიგნიდან გაცხელების გზით. ხალხში ეს მეთოდი ცნობილია როგორც “ვენის შიგნიდან გამოწვა”, თუმცა თანამედროვე აპარატების წყალობით სითბო კონტროლირებადია და გარშემო მდებარე ქსოვილები დაცულია. ეს მეთოდი ორ ძირითად კატეგორიად იყოფა: რადიოსიხშირული (RF) აბლაცია და ენდოვენური ლაზერული აბლაცია (EVLA). ორივე მათგანი არაქირურგიული პროცედურაა, რომელიც ტარდება ნემსის ჩხვლეტით ულტრაბგერითი კონტროლის ქვეშ. პაციენტების უმეტესობა კლინიკიდან იმავე დღეს საკუთარი ფეხით მიდის.

რა არის თერმული აბლაციის ძირითადი პრინციპი?

პროცედურის არსი მდგომარეობს პრობლემურ ვენაში თხელი კათეტერის შეყვანაში და ვენის შიდა ზედაპირის დახურვაში კონტროლირებადი სითბოს მეშვეობით. მას შემდეგ, რაც ვენა “მოძრაობიდან” ამოვარდება, სისხლის ნაკადი გადამისამართდება უფრო ჯანსაღ ვენებში. RF და ლაზერი ერთსა და იმავე მიზანს ემსახურება, განსხვავება მხოლოდ სითბოს წარმოქმნის გზაშია: RF სითბოს წარმოქმნის ელექტრული ენერგიით, ხოლო ლაზერი — გარკვეული ტალღის სიგრძის სინათლის საშუალებით.

როგორ ხდება მომზადება პროცედურამდე?

შიმშილი, როგორც წესი, საჭირო არ არის; ყოველთვის მოწმდება თქვენი მედიკამენტები და ანამნეზში თრომბის არსებობა. დოპლეროგრაფიის საშუალებით მილიმეტრული სიზუსტით იგეგმება სამკურნალო ვენა, შესვლის წერტილი და დახურვის საზღვარი. პროცედურის შემდეგ გამოსაყენებლად მზადდება შესაბამისი კომპრესიული წინდა.

როგორ ტარდება პროცედურა?

კანი ყუჩდება ადგილობრივი ანესთეზიით. ვენაში შედიან ნემსით, რომლის საშუალებითაც თხელ მავთულზე თავსდება RF ან ლაზერული კათეტერი. ვენის გარშემო შეჰყავთ სპეციალური ხსნარი — ტუმესცენტური ანესთეზია; ეს ხსნარი ამცირებს ტკივილს და ვენას აცალკევებს გარშემო მდებარე ქსოვილებისგან, რათა სითბო უსაფრთხოდ დარჩეს მხოლოდ ვენის შიგნით. შემდეგ, კათეტერის ნელი გამოტანისას, ვენა შიგნიდან იხურება. პროცედურა ჩვეულებრივ 30–60 წუთს გრძელდება. ბოლოს თავსდება მცირე ნახვევი და კომპრესიული წინდა.

რა არის რადიოსიხშირული (RF) აბლაცია?

RF აბლაციის დროს კათეტერის წვერი აცხელებს ვენის შიდა ნაწილს კონტროლირებად რეჟიმში, დაახლოებით 120 °C-მდე. თანამედროვე RF კათეტერები ვენას ხურავენ სეგმენტებად; ენერგია და ხანგრძლივობა ოპტიმიზებულია აპარატის მიერ ყოველ ნაბიჯზე. ეს უზრუნველყოფს ერთგვაროვან დახურვას, განსაკუთრებით დიდი დიამეტრის ვენებში. ბევრი ცენტრი აღნიშნავს, რომ RF-ის დროს პაციენტები ნაკლებ “სითბურ შეგრძნებას” განიცდიან. თუ საჭიროა, იმავე სესიაზე შეიძლება დამატებითი გვერდითი ტოტების ქაფით სკლეროთერაპიაც.

რა არის ენდოვენური ლაზერული (EVLA) აბლაცია?

ლაზერული აბლაციის დროს ვენაში მოთავსებული ოპტიკურ-ბოჭკოვანი წვერი ასხივებს სინათლეს, რომელიც სითბოდ გარდაიქმნება და ხურავს ვენას. თანამედროვე ლაზერები იყენებენ 1470 ნმ ტალღის სიგრძეს და რადიალურ (360°) წვერებს; ეს უზრუნველყოფს სითბოს თანაბარ განაწილებას, რაც ამცირებს ტკივილსა და სისხლჩაქცევებს. ის ძალიან ეფექტურია თხელი და საშუალო ზომის ვენებისთვის. გამოცდილ ხელში EVLA-ს წარმატება RF-ის მსგავსია.

RF თუ ლაზერი?

ორივე მეთოდი მიიჩნევა პირველი რიგის მკურნალობად და აქვს მაღალი წარმატების მაჩვენებელი. არჩევანი დამოკიდებულია შემდეგ ფაქტორებზე:

• ვენის დიამეტრი და მიმდინარეობა;
• სიახლოვე კანის ზედაპირთან;
• წარსულში ჩატარებული ჩარევები;
• თანმხლები კაპილარული ქსელები ან გვერდითი ვარიკოზული ტოტები.

მიუხედავად იმისა, რომ RF ზოგიერთ დიდ ვენაში უფრო “ერთგვაროვანი” დახურვის შეგრძნებას იძლევა, თანამედროვე ლაზერული ბოჭკოები ძალიან წარმატებულია ტკივილისა და სისხლჩაქცევების შემცირებაში. ორივე მეთოდი ქირურგიის ძლიერი ალტერნატივაა.

რა უპირატესობები აქვს თერმულ აბლაციას?

არ კეთდება განაკვეთი და ნაკერები; შესვლის ადგილი ნემსის ჩხვლეტის ხელაა. ზოგადი ანესთეზია ხშირად არ არის საჭირო. პაციენტი იმავე დღეს დადის და მალევე უბრუნდება სამუშაოსა და ყოველდღიურ ცხოვრებას. კოსმეტიკური კვალი მინიმალურია. გრძელვადიან პერსპექტივაში მოსალოდნელია ტკივილის, შეშუპებისა და ღამის კრუნჩხვების მნიშვნელოვანი შემსუბუქება.

არსებობს თუ არა რისკები?

როგორც ნებისმიერ პროცედურას, აქაც არსებობს მცირე რისკები. სისხლჩაქცევა, სიმკვრივე, მსუბუქი ტკივილი ან ვენის დაჭიმულობის შეგრძნება გაივლის რამდენიმე კვირაში. იშვიათად შეიძლება განვითარდეს ზედაპირული ვენების ანთება (თრომბოფლებიტი). ღრმა ვენების თრომბოზის (DVT) რისკი დაბალია, თუმცა საჭიროა დაკვირვება. აუცილებელია ექიმთან კონსულტაცია, თუ პროცედურის შემდეგ განვითარდა უეცარი შეშუპება, ძლიერი ტკივილი ან სუნთქვის უკმარისობა.

როგორია მოვლა პროცედურის შემდეგ?

პირველი 1–2 კვირის განმავლობაში რეკომენდებულია კომპრესიული წინდების ტარება დღისით. სიარული წახალისებულია, თუმცა დიდხანს ერთ ადგილზე დგომა და გადახურება (საუნა, ცხელი აბაზანა) შეზღუდულია პირველ დღეებში. 1–2 კვირაში ინიშნება საკონტროლო ვიზიტი და დოპლეროგრაფია ვენის მდგომარეობის შესამოწმებლად.

როგორ ხდება RF და ლაზერის კომბინირება სხვა მეთოდებთან?

ძირითადი ვენის დახურვა RF-ით ან ლაზერით და იმავე სესიაზე გვერდითი ტოტების სკლეროთერაპია უზრუნველყოფს სწრაფ გამოჯანმრთელებას. რთულ შემთხვევებში თერმული მეთოდები შეიძლება კომბინირებული იყოს არათერმულ ტექნიკებთან, როგორიცაა სამედიცინო წებო (ციანოაკრილატი).

გავრცელებული მცდარი შეხედულებები

მოსაზრება, რომ “ვენის დახურვის შემთხვევაში სისხლი ფეხში დარჩება”, მცდარია; პრობლემური ვენის დახურვის შემდეგ სისხლი გადამისამართდება უფრო ღრმა და ჯანსაღ ვენებში. ასევე არარეალურია იმის თქმა, რომ “ვარიკოზი სამუდამოდ გაქრება”; დახურული ვენა აღარ გაიხსნება, თუმცა დროთა განმავლობაში შეიძლება სხვა ვენებში განვითარდეს პრობლემა. სწორედ ამიტომ არის მნიშვნელოვანი წონის კონტროლი და რეგულარული სიარული.