რა არის ტრაქეოსტომია? რატომ ტარდება ის?

ტრაქეოსტომია არის სამედიცინო პროცედურა, რომლის დროსაც ყელის არეში კეთდება მცირე ხვრელი სასულეში (ტრაქეაში) სუნთქვის გასაადვილებლად.

რატომ ტარდება ტრაქეოსტომია?

ტრაქეოსტომია გამოიყენება შემდეგ სიტუაციებში:

• ზედა სასუნთქი გზების ბლოკირების ან შევიწროების დროს.
• ხანგრძლივი მექანიკური ვენტილაციის (მაგალითად, რეანიმაციაში ყოფნის) საჭიროებისას.
• როდესაც სასუნთქი კუნთები დასუსტებულია ნეირომუსკულური დაავადებების, ინსულტის ან თავის ტვინის დაზიანების გამო.
• სასუნთქი გზების რისკების დროს, როგორიცაა თავისა და კისრის სიმსივნეები, მძიმე ტრავმა ან თანდაყოლილი ანომალიები.
• სეკრეტის (ნახველის) უფრო ეფექტური წმენდისა და ასპირაციის რისკის შესამცირებლად.

რა არის ტრაქეოსტომიის მიზანი?

მიზანია სუნთქვის შემსუბუქება, ვენტილატორთან უსაფრთხო კავშირი და სეკრეტის მართვის გაადვილება. ტრაქეოსტომია:

• აადვილებს სუნთქვას და ამცირებს სასუნთქი სისტემის დატვირთვას.
• უზრუნველყოფს უფრო კომფორტულ და უსაფრთხო კავშირს მექანიკურ ვენტილატორთან.
• წარმოადგენს უფრო მოსახერხებელ გრძელვადიან გზას პირსა და ყელში მოთავსებულ მილებთან შედარებით.
• აადვილებს ფილტვების ვენტილაციას და ნახველის ამოსუფთავებას.
• შესაბამის პაციენტებში ხელს უწყობს მეტყველებისა და კვების რეაბილიტაციას სპეციალური სარქველების დახმარებით.

როგორი ტიპის ტრაქეოსტომიის კანულები არსებობს?

კანულის შერჩევა ხდება ინდივიდუალურად პაციენტის ასაკის, ანატომიის, ვენტილაციის საჭიროებისა და მეტყველების მიზნების მიხედვით.

• მასალის მიხედვით: პლასტმასის (PVC, სილიკონი), ლითონის.
• მანჟეტიანი და უმანჟეტო: მანჟეტიანი კანულები ამცირებს ასპირაციას და ჰაერის გაჟონვას პატარა ბალონის გაბერვით; უმანჟეტო კანულები სასურველია რეაბილიტაციისა და მეტყველების ეტაპზე.
• შიდა კანულით ან მის გარეშე: შიდა კანულა შეიძლება ამოიღოთ და გაასუფთავოთ სეკრეტის დაგროვებისას.
• ფენესტრირებული (ფანჯრიანი) და არა-ფენესტრირებული: ფენესტრირებული კანულები აადვილებს ხმის წარმოქმნას მეტყველების სარქველთან ერთად.

როგორ ტარდება ტრაქეოსტომია?

პროცედურა გულისხმობს ტრაქეაში უსაფრთხო ხვრელის შექმნას და შესაბამისი კანულის მოთავსებას ქირურგიული ან პერკუტანული მეთოდით.

• ქირურგიული მეთოდი: ტარდება საოპერაციო ბლოკში სტერილურ პირობებში ყელზე მცირე განაკვეთის გაკეთებით.
• პერკუტანული (საწოლთან ჩატარებული) მეთოდი: შეიძლება ჩატარდეს რეანიმაციულ განყოფილებაში ულტრაბგერითი ან ბრონქოსკოპიული კონტროლის ქვეშ, სპეციალური ნემსისა და დილატატორის სისტემით.

ვისთვის არ არის რეკომენდებული ტრაქეოსტომია?

პროცედურა შეიძლება გადაიდოს პაციენტებში, რომლებსაც აქვთ კისრის ანატომიის მკვეთრი დეფორმაცია, სისხლის შედედების მძიმე დარღვევები ან როდესაც სასუნთქი გზების ვიზუალიზაცია შეუძლებელია. გადაწყვეტილება მიიღება ინდივიდუალური რისკ-სარგებლის შეფასების საფუძველზე.

რა არის პედიატრიული ტრაქეოსტომია?

ის შეიძლება ჩატარდეს ჩვილებსა და ბავშვებში სასუნთქი გზების თანდაყოლილი შევიწროების, ხანგრძლივი ვენტილაციის საჭიროების ან ნეირომუსკულური დაავადებების დროს. კანულის დიამეტრი და სიგრძე საგულდაგულოდ შეირჩევა ბავშვის წონისა და ტრაქეის ზომების მიხედვით.

როგორ ხდება ტრაქეოსტომიის მილის შერჩევა და მოვლა?

მილის შერჩევისას გათვალისწინებულია სეკრეტის რაოდენობა, მეტყველების მიზნები და ანატომია.

• ყოველდღიური მოვლა: ხვრელის (სტომის) ირგვლივ არეს გასუფთავება და სიმშრალის შენარჩუნება, ფიქსაციის ლენტების რეგულირება და ნახველის ამოქაჩვა (ასპირაცია).
• დატენიანება: სპეციალური ფილტრების ან ნებულაიზერების გამოყენება სასუნთქი გზების სიმშრალის თავიდან ასაცილებლად.

რა ხდება, თუ ტრაქეოსტომია არ ჩატარდება?

თუ ტრაქეოსტომია დაგვიანდება მაშინ, როდესაც სასუნთქი გზები დახშულია ან პაციენტს სჭირდება ხანგრძლივი აპარატული სუნთქვა, იზრდება ხორხისა და ტრაქეის დაზიანების, ინფექციისა და ვენტილაციის სირთულეების რისკი. ზოგიერთ გადაუდებელ შემთხვევაში, ამ პროცედურის ჩაუტარებლობა სიცოცხლისთვის სახიფათოა.

როდის და როგორ ხდება ტრაქეოსტომიის მოხსნა?

მილი შეიძლება მოიხსნას, თუ პაციენტს შეუძლია დამოუკიდებლად სუნთქვა, ნახველის მართვა და გამომწვევი მიზეზი გამოსწორებულია. თავდაპირველად ხდება უფრო მცირე დიამეტრის კანულაზე გადასვლა ან მილის დროებითი დახშობა (capping) პაციენტის ტოლერანტობის შესამოწმებლად. მოხსნის შემდეგ ხვრელი ჩვეულებრივ თავისით იხურება.

ტრაქეოსტომიის რისკები და პოტენციური გართულებები

ადრეულ პერიოდში: სისხლდენა, ინფექცია, კანულის არასწორი მოთავსება ან ჰაერის გაჟონვა ქსოვილებში. გვიან პერიოდში: გრანულაციური ქსოვილის განვითარება, ტრაქეის შევიწროება (სტენოზი) ან ფისტულის წარმოქმნა. რისკების მინიმიზაცია შესაძლებელია სწორი ტექნიკითა და რეგულარული მოვლით.