როგორ მიმდინარეობს eSCS-ის გამოყენების პროცესი?

შეფასება და ვიზუალიზაცია: ოპერაციამდე ტარდება მაგნიტურ-რეზონანსული ტომოგრაფია (MRI) და ნეიროფიზიოლოგიური ტესტები (როგორიცაა H-რეფლექსის გაზომვა) ზურგის ტვინის დაზიანების ხარისხის დასადგენად.

საცდელი (trial) იმპლანტაცია: მუდმივი აპარატის ჩადგმამდე ტარდება მოკლევადიანი საცდელი პროცედურა დროებითი ელექტროდების გამოყენებით. ეს არის მინიმალურად ინვაზიური ამბულატორიული პროცედურა, რომელიც გამოიყენება თერაპიაზე პაციენტის პასუხის შესაფასებლად.

მუდმივი იმპლანტაცია: თუ საცდელი ეტაპი წარმატებულია, ელექტროდები მუდმივად თავსდება ეპიდურულ სივრცეში, ხოლო ნეიროსტიმულატორი იმპლანტირდება კანქვეშ.

პროგრამირება: სტიმულაციის პარამეტრები (სიხშირე, ამპლიტუდა, ელექტროდების კონფიგურაცია) პერსონალიზდება პაციენტის საჭიროებების მიხედვით.

სარეაბილიტაციო პერიოდი: ოპერაციის შემდეგ პაციენტი ჩვეულებრივ გადამისამართდება ინტენსიური ფიზიოთერაპიისა და რეაბილიტაციის პროგრამაზე ერთი ან ორი კვირის განმავლობაში.

ეს მკურნალობა ზოგადად ითვლება უკუქვევადად (შექცევადად); თუ პაციენტი გადაწყვეტს მკურნალობის შეწყვეტას, ელექტროდები და გენერატორი შეიძლება ქირურგიულად ამოიღონ.

რისკები და შესაძლო გართულებები

როგორც ნებისმიერი ქირურგიული პროცედურის დროს, არსებობს გარკვეული რისკები, რომლებიც დაკავშირებულია eSCS-ის გამოყენებასთან:

• ინფექცია
• ეპიდურული სისხლდენა, ჰემატომა
• ელექტროდის მიგრაცია (გადაადგილება) ან ეროზია კანის გავლით
• ზურგის ტვინის სითხის (ლიქვორის) ჟონვა
• ზურგის ტვინის კომპრესია და, იშვიათად, დამბლა
• ალერგიული/იმუნური რეაქცია იმპლანტირებულ მასალაზე
• ხანგრძლივი ტკივილი ან სერომის/ჰემატომის წარმონაქმნი აპარატის მიდამოში
• ზოგადი ქირურგიული რისკები, მათ შორის სისხლდენა, ინფექცია, თრომბის წარმონაქმნი და ანესთეზიასთან დაკავშირებული რეაქციები.

ოპერაციის შემდგომი ფიზიოთერაპიის კრიტიკული მნიშვნელობა

ეპიდურული ზურგის ტვინის სტიმულაციის ოპერაციის წარმატება დამოკიდებულია არა მხოლოდ აპარატის სწორად განთავსებაზე, არამედ თანაბრად ოპერაციის შემდგომი ფიზიოთერაპიისა და რეაბილიტაციის პროცესის ინტენსივობასა და უწყვეტობაზე. განსაკუთრებით იმ პაციენტებში, რომლებიც მიზნად ისახავენ მოტორული ფუნქციის აღდგენას ზურგის ტვინის ტრავმის შემდეგ, მხოლოდ სტიმულაცია არ არის საკმარისი; ელექტრული სტიმულაციით უზრუნველყოფილი ნერვული აგზნებადობის გაზრდა მხარდაჭერილი უნდა იყოს დავალებაზე ორიენტირებული, განმეორებადი და ინტენსიური ვარჯიშის პროგრამით, რათა იგი გარდაიქმნას ფუნქციურ მოძრაობად.

ამისთვის არსებობს რამდენიმე ფუნდამენტური მიზეზი:

1. განმეორება აუცილებელია ნეიროპლასტიურობისთვის: დაზიანების შემდეგაც კი ზურგის ტვინს გააჩნია რეორგანიზაციის გარკვეული უნარი. მაშინ როდესაც ეპიდურული სტიმულაცია მოქმედებს როგორც “გასაღები, რომელიც აღებს კარს” ამ უნარისკენ, საჭიროა მოძრაობის განმეორებითი და სწორად დროში გადანაწილებული პრაქტიკა ტვინი-ზურგის ტვინი-კუნთის ღერძზე, რათა ჩამოყალიბდეს მუდმივი და ფუნქციური მოტორული შენაძენი. სტიმულაციის გარეშე შესრულებულ ვარჯიშს მოაქვს შეზღუდული სარგებელი, ხოლო ვარჯიშის გარეშე შესრულებული სტიმულაცია ანალოგიურად შეზღუდული რჩება; ორივეს კომბინაცია იძლევა უფრო ძლიერ შედეგებს ლიტერატურაში.
2. ეგზოჩონჩხის ასისტირებით სიარულისა და წინააღმდეგობის ვარჯიშების კომბინაცია: ბოლოდროინდელი რანდომიზებული კონტროლირებადი კვლევები იუწყება, რომ ეპიდურული სტიმულაციის გამოყენება ეგზოჩონჩხის ასისტირებით სიარულის ტრენინგსა და წინააღმდეგობის ვარჯიშებთან ერთად უზრუნველყოფს გაუმჯობესებას ნებაყოფლობით მოტორულ კონტროლში, აგრეთვე სხეულის შემადგენლობაში, გულ-სისხლძარღვთა ავტონომიურ პროფილსა და შარდის ბუშტის ფუნქციაში. ეს აჩვენებს, რომ ფიზიოთერაპია არ არის აპარატისგან დამოუკიდებელი “დამატებითი მკურნალობა”, არამედ თავად თერაპიის განუყოფელი კომპონენტია.
3. კუნთების ძალისა და გულ-სისხლძარღვთა კონდიცირების შენარჩუნება: ხანგრძლივი უმოძრაობით გამოწვეული კუნთების ატროფიის, ძვლოვანი ქსოვილის სიმკვრივის დაკარგვისა და გულ-სისხლძარღვთა დეკონდიცირების თავიდან აცილება აუცილებელია იმისათვის, რომ სტიმულაციით მიღწეული ნერვული შენაძენი ფიზიკურად გამოყენებადი გახდეს. ამ პროცესში ფიზიოთერაპევტები ინდივიდუალურად გეგმავენ როგორც ძალისმიერ ვარჯიშებს, ასევე წონასწორობის, პოზისა და კოორდინაციის ვარჯიშებს.
4. შარდის ბუშტის, ნაწლავებისა და ავტონომიური ფუნქციების რეაბილიტაცია: მოტორული აღდგენის მიღმა, ასევე ისწავლება ეპიდურული სტიმულაციის ეფექტები უროდინამიკურ ფუნქციასა და ავტონომიურ კონტროლზე; ამ სფეროებში შენაძენის განმტკიცება ანალოგიურად მოითხოვს მულტიდისციპლინური სარეაბილიტაციო გუნდის (ფიზიოთერაპევტი, უროლოგი, ოკუპაციური თერაპევტი) ერთობლივ ძალისხმევას.
5. უწყვეტობა და პაციენტის მოტივაცია: სარეაბილიტაციო პროგრამები ჩვეულებრივ გრძელდება თვეების განმავლობაში, ხოლო პაციენტის რეგულარული მონაწილეობა წარმოადგენს შედეგის განმსაზღვრელ ფაქტორს. კლინიკურ პროტოკოლებში მეთვალყურეობის პერიოდები იგეგმება 6 თვის, 12 თვის ან უფრო ხანგრძლივი პერიოდით; ეს ხაზს უსვამს იმას, რომ ფიზიოთერაპიას უნდა მივუდგეთ არა როგორც ერთჯერად ჩარევას, არამედ როგორც გრძელვადიან პროცესს.
6. ინდივიდუალური პროგრამის დიზაინი: ვინაიდან თითოეული პაციენტის დაზიანების დონე, ნარჩენი მოტორული/სენსორული ფუნქცია და ზოგადი ჯანმრთელობის მდგომარეობა განსხვავდება, ფიზიოთერაპიული პროგრამა უნდა დარეგულირდეს სპეციალურად პაციენტისთვის სტიმულაციის პარამეტრებთან ერთდროულად. ეს კოორდინაცია ზოგადად მოითხოვს ნეიროქირურგების, ფიზიკური მედიცინისა და რეაბილიტაციის (PM&R) სპეციალისტებისა და ფიზიოთერაპევტების ერთობლივ მუშაობას.

შეჯამების სახით, ეპიდურული ზურგის ტვინის სტიმულაციის ოპერაციის შემდეგ ფიზიოთერაპიის უგულებელყოფამ ან ადრეულ ეტაპზე შეწყვეტამ შეიძლება ხელი შეუშალოს აპარატის მიერ შეთავაზებული ნეიროფიზიოლოგიური პოტენციალის ფუნქციურ შენაძენად გარდაქმნას. ამიტომ, რეკომენდებულია პაციენტებმა ოპერაციის შემდგომი სარეაბილიტაციო პროცესი განიხილონ როგორც მკურნალობის განუყოფელი ნაწილი, რომელიც სულ მცირე ისეთივე მნიშვნელოვანია, როგორც თავად ოპერაცია.