რას უნდა მივაქციოთ ყურადღება გარე კვების დროს საკვებისმიერი მოწამვლის რისკის წინააღმდეგ?

გარე კვების დროს საკვებისმიერი მოწამვლის რისკი შეიძლება მნიშვნელოვნად შემცირდეს სწორი არჩევანითა და ჰიგიენის მარტივი წესების დაცვით.

რატომ ხდება საკვებისმიერი მოწამვლა გარე კვების დროს?

საკვებისმიერი მოწამვლის რისკები, როგორც წესი, მომდინარეობს ტემპერატურული რეჟიმის დარღვევისგან, არასაკმარისი თერმული დამუშავებისგან და ჰიგიენის ნაკლებობისგან. გარე კვების დროს ამ ფაქტორების ერთდროულად გამოვლენის ალბათობა იზრდება:

• საკვების დიდხანს ყოფნა საშიში ტემპერატურის ზონაში (5–60°C);
• კონტაქტი ნედლ და მომზადებულ პროდუქტებს შორის (ჯვარედინი დაბინძურება);
• არასაკმარისი მომზადება ან ხელახალი გაცხელება;
• პერსონალური ჰიგიენის ნაკლებობა და ზედაპირების/აღჭურვილობის არაადეკვატური გაწმენდა;
• უსაფრთხო წყლის ან ყინულის გამოყენება;
• ტრანსპორტირებისა და შენახვის შეუსაბამო პირობები.

რომელი პროდუქტებია მაღალი რისკის შემცველი?

ზოგიერთი საკვები ბუნებრივად უფრო მიდრეკილია მიკრობების გამრავლებისკენ:

• ნედლი ან ნახევრად მოხარშული ხორცი, ფრინველი, თევზი და ზღვის პროდუქტები;
• სოუსები და დესერტები, რომლებიც შეიცავს უმ კვერცხს (მაგ: სახლში მომზადებული მაიონეზი, ტირამისუ);
• არაპასტერიზებული რძე და რძის პროდუქტები;
• ღიად გაყიდული მზა კერძები, რომლებიც დიდხანს ინახება თბილ მდგომარეობაში;
• ყინულიანი სასმელები (თუ ყინულის წყარო უცნობია);
• წინასწარ მომზადებული ბრინჯი და პასტა, რომელიც დატოვებულია ოთახის ტემპერატურაზე.

რას უნდა მივაქციოთ ყურადღება კვების ობიექტის არჩევისას?

ობიექტის არჩევისას:

• ვიზუალური სისუფთავე, საპირფარეშოს ჰიგიენა და თანამშრომლების მიერ ხელთათმანების/თმის ბადეების გამოყენება კარგი ინდიკატორია.
• ხალხმრავალ, მაგრამ მაღალი ბრუნვის მქონე ადგილებში საკვები უფრო ახალია.
• უპირატესობა მიანიჭეთ ობიექტებს ღია სამზარეულოთი ან გამჭვირვალე მოსამზადებელი ზონით.

შეკვეთისას:

• მიუთითეთ, რომ ხორცი, ფრინველი და თევზი იყოს ბოლომდე მომზადებული; გაითვალისწინეთ რისკები, თუ უპირატესობას ანიჭებთ საშუალოდ (medium) მომზადებულს.
• დარწმუნდით, რომ სალათები კარგად არის გარეცხილი და გარეცხვისთვის გამოყენებული წყალი უსაფრთხოა.
• იკითხეთ, არის თუ არა სასმელში გამოყენებული ყინული გაფილტრული წყლისგან დამზადებული.
• თუ გაქვთ ალერგია, მკაფიოდ შეატყობინეთ პერსონალს ჯვარედინი დაბინძურების რისკის შესახებ.

მომსახურება და პრეზენტაცია:

• ცხელი საკვები უნდა მოგართვან ცხლად (სასურველია ≥60°C), ხოლო ცივი — ცივად (≤5°C).
• მოერიდეთ დახლზე დიდხანს დატოვებულ ღია კერძებს.
• სხვადასხვა საკვებისთვის არ უნდა გამოიყენებოდეს ერთი და იგივე მაშა/კოვზი.

თუ საკვებს ქუჩის მოვაჭრისგან ყიდულობთ, მოძებნეთ ჰიგიენის ნიშნები, როგორიცაა ხელთათმანები, ცალკეული საჭრელი დაფები და უკონტაქტო გადახდა.

რა უნდა გავითვალისწინოთ საკვების სახლში გამოძახებისას?

სახლში გამოძახებული საკვების უსაფრთხოების განმსაზღვრელი კრიტიკული ფაქტორებია მიწოდების დრო და ცივი ჯაჭვის დაცვა. შეფუთვის გარეგნული სახე, მისი ლუქი და ცხელი/ცივი პროდუქტების სწორად გამიჯვნა არის ის, რაც მიღებისთანავე უნდა შეამოწმოთ. საჭიროების შემთხვევაში, საკვების უსაფრთხო ხელახალი გაცხელება მნიშვნელოვნად ამცირებს რისკებს.

შეკვეთის მომზადებიდან მიწოდებამდე დრო უნდა იყოს რაც შეიძლება მოკლე; პროდუქტები, რომლებიც აჭარბებენ 2-საათიან წესს (ცხელ ამინდში 1 საათს), რისკიანია.

როდის უნდა მივმართოთ სამედიცინო დახმარებას?

გულისრევა, ღებინება, მუცლის ტკივილი და დიარეა ყველაზე გავრცელებული ნიშნებია. პროფესიული შეფასება დაუყოვნებლივ არის საჭირო, თუ აღინიშნება შემდეგი მდგომარეობები:

• დიარეა, რომელიც გრძელდება 48 საათზე მეტხანს ან პროგრესირებადი ღებინება;
• მაღალი ცხელება (≥38.5°C), ძლიერი მუცლის ტკივილი ან პერიოდული კრუნჩხვები;
• სისხლიანი განავალი ან ყავის ნალექის მსგავსი ღებინება;
• დეჰიდრატაციის ნიშნები: პირის/ენის სიმშრალე, მუქი ფერის შარდი, თავბრუსხვევა, ჩაცვენილი თვალები;
• სიმპტომები 65 წელს გადაცილებულ პირებში, ორსულებში, ქრონიკული დაავადებების მქონე ან დაქვეითებული იმუნიტეტის მქონე პირებში;
• ბოლო 2-3 კვირის განმავლობაში საერთაშორისო მოგზაურობის ან ზღვის პროდუქტების მოხმარების ისტორია;
• ძლიერ დიარეასთან/ღებინებასთან ერთად გამონაყარი, დაბნეულობა ან კისრის დაჭიმულობა.