რა არის მიოფასციური ტკივილის სინდრომი?

გაქვთ თუ არა მაგარი კვანძი ზურგში, კისერში ან მხარში? ეს წერტილები, რომლებიც დაჭერისას იწვევს ინტენსიურ ტკივილს და ამ ტკივილს სხეულის სხვა ნაწილებში ავრცელებს, ხალხში ცნობილია როგორც „კუნთების კვანძები“, ხოლო სამედიცინო ლიტერატურაში მას მიოფასციური ტკივილის სინდრომი (MPS) ეწოდება.

ეს კლინიკური სურათი ვლინდება პაციენტების აბსოლუტურ უმრავლესობაში, რომლებიც ფიზიკური თერაპიის კლინიკებს ქრონიკული ტკივილის ჩივილებით მიმართავენ. ეს მდგომარეობა აქვეითებს ცხოვრების ხარისხს, არღვევს ძილის რეჟიმს და იწვევს მოძრაობის შეზღუდვას; სწორი დიაგნოზის გარეშე კი ის შეიძლება წლების განმავლობაში გაგრძელდეს. მაშ, რატომ ჩნდება მიოფასციური ტკივილის სინდრომი და შესაძლებელია თუ არა ამ ტკივილებისგან სამუდამოდ გათავისუფლება? გთავაზობთ დეტალურ გზამკვლევს კუნთოვანი რევმატიზმის შესახებ.

რა არის მიოფასციური ტკივილის სინდრომი (MPS)?

მიოფასციური ტკივილის სინდრომი არის ჩონჩხის კუნთებისა და ამ კუნთების გარშემომცველი თხელი გარსის (ფასციის) ქრონიკული ტკივილით მიმდინარე დარღვევა. ამ სინდრომის ყველაზე თვალსაჩინო ნიშანია კუნთოვან ბოჭკოებში ჩამოყალიბებული მაგარი კვანძები, რომლებსაც „ტრიგერული წერტილები“ ეწოდება და შეხებისას მგრძნობიარეა.

ამ წერტილებზე ზეწოლისას დისკომფორტი იგრძნობა არა მხოლოდ უშუალოდ იმ ადგილას, არამედ სხეულის დაცილებულ უბნებშიც, სადაც ტკივილი ვრცელდება; ამას „ირადიაციული ტკივილი“ ეწოდება. ჩვეულებრივი კუნთოვანი ტკივილისგან განსხვავებით, ამ სინდრომის დროს ტკივილი დასვენებისას არ ქრება და დროთა განმავლობაში იწვევს კუნთის დამოკლებასა და ელასტიურობის დაკარგვას.

რა იწვევს მას? რისკ-ფაქტორები

მიოფასციური ტკივილის სინდრომის განვითარების ერთი კონკრეტული მიზეზის დადგენა რთულია; ის ჩვეულებრივ მექანიკური დატვირთვისა და გარემო ფაქტორების ერთობლიობით იქმნება. თანამედროვე ცხოვრების წესი — უმოძრაობა და სტრესი — იწვევს კუნთოვანი ბოჭკოების მუდმივ დაძაბულობას, რაც საფუძველს უქმნის ტრიგერული წერტილების წარმოქმნას.

ძირითადი ფაქტორები, რომლებიც დაავადებას პროვოცირებას უწევენ, არის:

• პოზის (ტანდეგობის) დარღვევა: წინ გადახრილი მხრები, კომპიუტერთან არასწორად ჯდომა და მოხრილი პოზა, რაც ხშირია ოფისის თანამშრომლებში.
• განმეორებადი მოძრაობები: პროფესიები, რომლებიც მუდმივად ერთი და იმავე კუნთების ჯგუფს ტვირთავენ, მძიმე ტვირთის აწევა ან არასწორი ტექნიკით შესრულებული ვარჯიში.
• სტრესი და შფოთვა: ფსიქოლოგიური დაძაბულობა აიძულებს სხეულს, თავდაცვის მექანიზმის სახით, კუნთები მუდმივად შეკუმშულ მდგომარეობაში ამყოფოს.
• უმოძრაობა: რეგულარული ვარჯიშის ნაკლებობა იწვევს კუნთების დასუსტებასა და ელასტიურობის დაკარგვას, რაც აჩქარებს მათ ტრავმირებას.
• ვიტამინების დეფიციტი: განსაკუთრებით D და B12 ვიტამინების, რკინისა და ფოლიუმის მჟავის ნაკლებობამ შეიძლება გამოიწვიოს ტკივილი კუნთოვანი მეტაბოლიზმის დარღვევის გამო.

მიოფასციური ტკივილის სინდრომის სიმპტომები

სიმპტომები შეიძლება ინდივიდუალური იყოს, თუმცა ყველაზე დამახასიათებელია მუდმივი ტკივილი კუნთების ჯგუფში, რომელიც არ რეაგირებს კლასიკურ ტკივილგამაყუჩებლებზე. პაციენტები ტკივილს აღწერენ როგორც „შიგნით გაკვანძვის“ ან „ჩხვლეტის“ შეგრძნებას.

ყველაზე გავრცელებული კლინიკური სიმპტომებია:

• ღრმა, ყრუ, მფეთქავი და ზოგჯერ წვის შეგრძნების ტკივილი კუნთებში.
• კუნთოვან ქსოვილში არსებული მაგარი გროვები (კვანძები), რომლებიც ხელით ისინჯება და დაჭერისას მტკივნეულია.
• მნიშვნელოვანი სისუსტე დაზიანებულ კუნთში, სწრაფი დაღლა და მოძრაობის დიაპაზონის შეზღუდვა.
• ტკივილის გამო განვითარებული ძილის დარღვევები, დილით დაღლილი გაღვიძება და ზოგადი სისუსტე.
• დაძაბულობის ტიპის თავის ტკივილი (განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც ტრიგერული წერტილები კისრისა და ზურგის კუნთებშია).

როგორ მკურნალობენ მიოფასციურ ტკივილის სინდრომს?

მკურნალობა ინდივიდუალურად უნდა დაიგეგმოს დაავადების სიმძიმისა და ხანგრძლივობის მიხედვით. მთავარი მიზანია არა მხოლოდ ტკივილის მომენტალური გაყუჩება, არამედ ტრიგერული წერტილების სამუდამო გაქრობა და კუნთის ფუნქციის აღდგენა.

მეცნიერულად დადასტურებული ეფექტური მეთოდებია:

1. ფიზიკური თერაპია და ვარჯიში

ეს მკურნალობის ყველაზე მნიშვნელოვანი და მყარი ეტაპია. ფიზიოთერაპევტის მეთვალყურეობით შესრულებული გაჭიმვის ვარჯიშები ათავისუფლებს და აგრძელებს კუნთს. ასევე გამოიყენება ცხელი-ცივი აპლიკაციები, ულტრაბგერა და TENS თერაპია კუნთების მოსადუნებლად.

2. მშრალი ნემსის თერაპია (Dry Needling)

ბოლო წლების ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული მეთოდია. ძალიან თხელი აკუპუნქტურული ნემსები, რომლებიც არ შეიცავს მედიკამენტს, შეჰყავთ უშუალოდ ტრიგერულ წერტილში (კვანძში). ეს პროცესი უზრუნველყოფს შეკუმშული ბოჭკოების გათავისუფლებას, აუმჯობესებს სისხლის მიმოქცევას და ააქტიურებს ორგანიზმის თვითგანკურნების მექანიზმს.

3. მასაჟის თერაპია

ღრმა ქსოვილების მასაჟი და ტრიგერული წერტილების მასაჟი (იშემიური კომპრესია), რომელიც სრულდება სპეციალისტის მიერ, ეხმარება კუნთებში არსებული კვანძების გახსნას.

4. ინექციური მეთოდები

ფიზიკური თერაპიის მიმართ რეზისტენტულ შემთხვევებში შეიძლება გამოყენებულ იქნას ადგილობრივი ანესთეტიკები ან ფიზიოლოგიური ხსნარი, რომელიც შეჰყავთ ტრიგერულ წერტილებში ტკივილის ციკლის გასაწყვეტად.