რა არის RSV (რესპირატორული სინციტიური ვირუსი)?

RSV არის გავრცელებული ვირუსი, რომელიც აზიანებს სასუნთქ გზებს. ადამიანების უმეტესობაში ის იწვევს მსუბუქ სიმპტომებს, რომლებიც წააგავს „ჩვეულებრივ გაციებას“, თუმცა ჩვილებში, ხანდაზმულებსა და სუსტი იმუნური სისტემის მქონე პირებში მან შეიძლება გამოიწვიოს ქვედა სასუნთქი გზების ინფექციები და ჰოსპიტალიზაცია. ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის მონაცემებით, RSV ბავშვებში ბრონქიოლიტისა და პნევმონიის ერთ-ერთი წამყვანი მიზეზია და მნიშვნელოვან დაავადების ტვირთს ქმნის ხანდაზმულებშიც.

RSV შეიძლება გამოვლინდეს ზედა სასუნთქი გზების სიმპტომებით, რომლებიც გრიპისა და COVID-19-ის მსგავსია; შესაბამისად, მხოლოდ სიმპტომების საფუძველზე მათი გარჩევა რთულია. საჭიროების შემთხვევაში, საბოლოო დიფერენცირებისთვის გამოიყენება სწრაფი ანტიგენის ან PCR ტესტები. COVID-19-თან შედარებით, მისი გადადების უნარი და სიმპტომების გამოვლენამდე გასული დრო შეიძლება განსხვავებული იყოს; ვინაიდან სიმპტომები ერთმანეთს კვეთს, ტესტირებას გადამწყვეტი მნიშვნელობა აქვს კლინიკური დიაგნოზისთვის.

რა არის სიმპტომები?

ხშირია სურდო, ცხვირის გაჭედვა, ყელის ტკივილი, ხველა, მსუბუქი ცხელება, თავისა და სხეულის ტკივილი. ზოგიერთ პირს შეიძლება განუვითარდეს მსტვინავი სუნთქვა, გახშირებული სუნთქვა, გულმკერდის შებოჭილობა და ქვედა სასუნთქი გზების დაზიანების ნიშნები. მძიმე შემთხვევებში შეიძლება განვითარდეს ბრონქიოლიტი ან პნევმონია.

როგორ ხდება დიაგნოსტიკა?

RSV-ის დიაგნოსტიკა ჩვეულებრივ იწყება ექიმის მიერ ფიზიკური გასინჯვით და პაციენტის ჩივილების მოსმენით; თუმცა, საბოლოო დიაგნოზი ისმება ლაბორატორიული ტესტებით. ეს ტესტები სტანდარტულია, განსაკუთრებით ჰოსპიტალიზაციის საჭიროების შემთხვევაში. დიაგნოსტიკური პროცესის ეტაპები მოიცავს:

1. ფიზიკური გასინჯვა და ანამნეზი

ექიმი პირველ რიგში უსმენს ფილტვებს სტეთოსკოპით, რათა აღმოაჩინოს „ხიხინი“ ან მსტვინავი ხმა, რაც RSV-ის ყველაზე ტიპური ნიშანია. ასევე იზომება ჟანგბადის დონე (სატურაცია) სისხლში. მსუბუქ შემთხვევებში, ხშირად ინიშნება სიმპტომური მკურნალობა ტესტირების გარეშე, „ზედა სასუნთქი გზების ვირუსული ინფექციის“ დიაგნოზით.

2. ნაცხის ტესტები (საბოლოო დიაგნოზი)

მეთოდი, რომელიც აზუსტებს RSV-ის არსებობას, არის ცხვირიდან ან ყელიდან აღებული ნაცხის ანალიზი.

• PCR ტესტი (მოლეკულური ტესტი): ეს არის „ოქროს სტანდარტი“ და ყველაზე საიმედო მეთოდი. ნაცხი აიღება ნაზოფარინქსიდან სპეციალური ჩხირით. ის აფიქსირებს ვირუსის გენეტიკურ მასალას და შეუძლია აღმოაჩინოს მისი მცირე რაოდენობაც კი.
• სწრაფი ანტიგენის ტესტი: პასუხს იძლევა დაახლოებით 15-30 წუთში. ის ხშირად გამოიყენება ბავშვებში, მაგრამ არ არის ისეთივე მგრძნობიარე, როგორც PCR; ზოგჯერ მან შეიძლება აჩვენოს „უარყოფითი“ შედეგი მაშინაც კი, როცა ვირუსი ორგანიზმშია.

3. სისხლის ანალიზები

სისხლის ანალიზები პირდაპირ არ ამბობს, რომ „RSV არის“, მაგრამ გვეხმარება ორგანიზმში ინფექციის სიმძიმისა და ტიპის გაგებაში (ეს არის ის მონაცემები, რაც თქვენს ლაბორატორიულ შედეგებშია მოცემული).

• სისხლის საერთო ანალიზი (CBC): ლეიკოციტების (WBC) ან სპეციფიკური უჯრედების, მაგალითად, მონოციტების მატება მიუთითებს, რომ სხეული ებრძვის ვირუსს.
• CRP და პროკალციტონინი: ეს მაჩვენებლები გვეხმარება გავარჩიოთ, ინფექცია ბაქტერიულია თუ ვირუსული. (ვინაიდან თქვენი პროკალციტონინი დაბალი იყო, დადგინდა, რომ ინფექცია არ არის ბაქტერიული).

4. ვიზუალიზაცია (გულმკერდის რენტგენი)

ეს არ უტარდება ყველა პაციენტს. თუმცა, რენტგენი ან ტომოგრაფია კეთდება ფილტვების ჩართულობის (მაგალითად, „გლუვი მინის“ ეფექტის ან ინფილტრაციის) შესამოწმებლად, თუ პაციენტს აღენიშნება:

• სუნთქვის უკმარისობა,
• ჟანგბადის დაბალი დონე,
• ან პნევმონიის ეჭვი.

არის თუ არა ის საშიში?

მოზრდილების უმეტესობა გამოჯანმრთელდება თავისით 1-2 კვირაში; თუმცა, მძიმე მიმდინარეობის, ჰოსპიტალიზაციისა და სიკვდილიანობის რისკი იზრდება ისეთ შემთხვევებში, როგორიცაა: 60-75+ ასაკი, გულ-ფილტვის ქრონიკული დაავადებები, თირკმლის დაავადება, დიაბეტი, იმუნოდეფიციტი ან ორგანოთა ტრანსპლანტაცია. პნევმონიის/ბრონქიოლიტის გარდა, RSV-მ შეიძლება გააუარესოს არსებული გულისა და ფილტვის მდგომარეობა.

როგორ მკურნალობენ?

RSV-ის დროს ხშირად საკმარისია სახლის პირობებში მოვლა: დასვენება, სითხეები, შესაბამისი ანალგეტიკები ტკივილისა და სიცხისთვის, საჭიროების შემთხვევაში კი ინჰალაცია. საავადმყოფოში შეიძლება გამოყენებულ იქნას ჟანგბადი, ინტრავენური სითხეები და რესპირატორული მხარდაჭერა. სპეციფიკური ანტივირუსული მკურნალობის (მაგალითად, რიბავირინი) სარგებელი შეზღუდულია და ის განიხილება მხოლოდ შერჩეულ, მძიმე და განსაკუთრებით იმუნოსუპრესირებულ პაციენტებში. კორტიკოსტეროიდების და ბრონქოდილატატორების რუტინული გამოყენება, როგორც წესი, არ არის რეკომენდებული.

არსებობს თუ არა ვაქცინა? შესაძლებელია პრევენცია?

კვლევებმა აჩვენა, რომ FDA-ს მიერ დამტკიცებული RSV ვაქცინები მინიმუმ 80%-ით ამცირებს ჰოსპიტალიზაციის ალბათობას და დაავადების ქვედა სასუნთქ გზებში გავრცელებას. RSV ვაქცინები ჩვენს ქვეყანაში ჯერჯერობით ხელმისაწვდომი არ არის.