ჰიპერმეტროპია (შორსმხედველობა): მიზეზები და მკურნალობის ვარიანტები

ჰიპერმეტროპია არის რეფრაქციული მანკის გავრცელებული ტიპი, რომლის დროსაც თვალის ფოკუსური წერტილი ყალიბდება ბადურის უკან და არა მასზე, რაც იწვევს ახლოს მდებარე ობიექტების ბუნდოვან ხედვას. ამ მდგომარეობის მართვა, რომელიც მილიონობით ადამიანს აწუხებს მსოფლიოში, დღეს უფრო ადვილია, ვიდრე ოდესმე — ზუსტი დიაგნოსტიკის, ეფექტური მკურნალობის მეთოდებისა და თანამედროვე გადაწყვეტილებების წყალობით.

რა არის ჰიპერმეტროპია?

ჰიპერმეტროპია (ასევე ცნობილი როგორც შორსმხედველობა) ვითარდება იმის შედეგად, რომ თვალის წინა-უკანა ღერძი ნორმაზე მოკლეა ან რქოვანა არ არის საკმარისად ამობურცული. ამ შემთხვევაში, შემავალი სინათლის სხივები ბადურის უკან ფოკუსირდება. მიუხედავად იმისა, რომ ტვინს შეუძლია ამ მდგომარეობის კომპენსირება გარკვეული დროის განმავლობაში, დროთა განმავლობაში თვალის კუნთები იღლება და მხედველობის სი მკვეთრე მცირდება.

მიოპიისგან (ახლომხედველობა) განსხვავებით, ჰიპერმეტროპია შეიძლება განიმარტოს, როგორც ახლო საგნების დანახვის სირთულე შორს კარგად ხედვის ფონზე; თუმცა, მაღალი ხარისხის ჰიპერმეტროპიის დროს, როგორც ახლო, ისე შორი ხედვა შეიძლება დაირღვეს.

რა არის ჰიპერმეტროპიის სიმპტომები?

ჰიპერმეტროპიის ყველაზე გავრცელებული სიმპტომებია:

• სიძნელეები ახლოს მდებარე ობიექტების დანახვისას
• სწრაფი დაღლა და თავის ტკივილი კითხვის დროს
• თვალების ხშირი სრესის მოთხოვნილება
• გაორებული ხედვა (განსაკუთრებით დაღლილობისას)
• თვალების ხშირი ხამხამი და წვის შეგრძნება
• კონცენტრაციის გაძნელება და ყურადღების გაფანტვა
• სიელმის (Strabismus) და ამბლიოპიის (ზარმაცი თვალი) რისკი ბავშვებში

ჰიპერმეტროპიის მიზეზები და რისკ-ფაქტორები

ჰიპერმეტროპიის ძირითადი მიზეზი გენეტიკურია, თუმცა გარემო ფაქტორებსაც შეუძლიათ გავლენა მოახდინონ თვალის ჯანმრთელობაზე:

• ოჯახური ისტორია (გენეტიკური განწყობა)
• თვალის სტრუქტურის თანდაყოლილი ანომალიები
• ასაკი (შეიძლება გამოვლინდეს პრესბიოპიასთან ერთად)
• დიდი ხნის განმავლობაში ახლო მანძილზე მუშაობა
• კითხვა არასაკმარისი განათების პირობებში

როგორ ხდება ჰიპერმეტროპიის დიაგნოსტიკა?

დიაგნოზს სვამს ოფთალმოლოგი თვალის ყოვლისმომცველი გამოკვლევის საფუძველზე. ძირითადი ტესტებია:

• მხედველობის სიმახვილის ტესტი (სნელენის ცხრილი)
• რეფრაქციის გაზომვა (ავტომატური და მანუალური)
• ბიომიკროსკოპია (თვალის წინა სეგმენტის შეფასება)
• თვალის ფსკერის დათვალიერება (ბადურისა და მხედველობის ნერვის შემოწმება)
• თვალის შიდა წნევის გაზომვა

ჰიპერმეტროპიის მკურნალობის ვარიანტები

მკურნალობის მეთოდი შეირჩევა პაციენტის ასაკის, დიოპტრიის, ცხოვრების წესისა და თვალის ზოგადი მდგომარეობის მიხედვით.

1. სათვალე და კონტაქტური ლინზები

მსუბუქი და საშუალო ხარისხის ჰიპერმეტროპიის დროს, ამოზნექილი (პლუს) ლინზების მქონე სათვალე ან კონტაქტური ლინზები ყველაზე გავრცელებული მეთოდია. სათვალე დროებითი გამოსავალია, ხოლო ქირურგიული ვარიანტები მუდმივ შედეგს იძლევა.

2. თვალის ლაზერული ქირურგია (LASIK / PRK)

LASIK და PRK მეთოდები საშუალებას იძლევა სინათლე სწორად ფოკუსირდეს ბადურაზე რქოვანას ფორმის ლაზერით რესტრუქტურიზაციის გზით.

3. ჭკვიანი ლინზების ტექნოლოგია (Refractive Lens Exchange)

ჭკვიანი ლინზების ტექნოლოგია დღეისათვის ერთ-ერთი ყველაზე მოწინავე მეთოდია, განსაკუთრებით მაღალი ხარისხის ჰიპერმეტროპიის მქონე პაციენტებისთვის ან მათთვის, ვისაც თან ახლავს კატარაქტა.

ჭკვიანი ლინზა (Premium IOL) არის მეთოდი, რომელიც ეფუძნება თვალის ბუნებრივი ბროლის ამოღებას და მის ჩანაცვლებას მოწინავე ოპტიკური თვისებების მქონე ხელოვნური ლინზით. ძირითადი ოფციებია:

• ტრიფოკალური ლინზები: უზრუნველყოფს მკვეთრ ხედვას ახლო, საშუალო და შორ მანძილზე.
• EDOF ლინზები: ხდის შუალედურ და შორ ხედვას უწყვეტს.
• ტორიკული ლინზები: ერთდროულად ასწორებს ასტიგმატიზმს და ჰიპერმეტროპიას.

ჭკვიანი ლინზების ტექნოლოგიის უპირატესობები

• ერთჯერადი მუდმივი გადაწყვეტილება: ვინაიდან ბუნებრივი ბროლი მთლიანად იცვლება, კატარაქტა მომავალში აღარ განვითარდება.
• დიოპტრიების ფართო დიაპაზონი: ეფექტურია მაშინაც კი, როცა ლაზერული ქირურგია არ არის საკმარისი.
• მულტიფოკალური ხედვა: სათვალის გარეშე ხედვის შესაძლებლობა ყველა მანძილზე.
• სწრაფი აღდგენა: პაციენტების უმეტესობა ჩვეულ ცხოვრებას რამდენიმე დღეში უბრუნდება.

თვალის ჯანმრთელობის დაცვის გზები

მიუხედავად იმისა, რომ ჰიპერმეტროპიის სრული პრევენცია შეუძლებელია, ადრეული დიაგნოსტიკა მნიშვნელოვნად აუმჯობესებს ცხოვრების ხარისხს:

• ჩაიტარეთ თვალის ყოვლისმომცველი გამოკვლევა წელიწადში ერთხელ მაინც.
• არ უგულებელყოთ ბავშვთა სკრინინგი სკოლამდელ ასაკში.
• დაიცავით „20-20-20“ წესი ეკრანებთან მუშაობისას (ყოველ 20 წუთში, უყურეთ 6 მეტრის დაშორებულ საგანს 20 წამის განმავლობაში).
• ყურადღება მიაქციეთ განათებას კითხვისა და მუშაობის დროს.
• მიიღეთ საკმარისი წყალი და გამოიყენეთ დამატენიანებელი წვეთები თვალის სიმშრალის თავიდან ასაცილებლად.