არსებობს თუ არა ალერგიის საბოლოო განკურნება?

თურქეთში ყოველი მეოთხე ადამიანი ცხოვრების რომელიმე ეტაპზე ებრძვის ალერგიას. იქნება ეს მტვერი, საკვები თუ მტვრის ტკიპა, ცხოვრების ხარისხი საგრძნობლად მცირდება. მაშ, არსებობს თუ არა ალერგიის საბოლოო განკურნება? ნამდვილად მუშაობს თუ არა იმუნოთერაპია (ალერგიის ვაქცინები)? მკურნალობის რომელი მეთოდები იძლევა ყველაზე ეფექტურ შედეგს?

რას ნიშნავს „საბოლოო განკურნების“ კონცეფცია?

ალერგიის „საბოლოო განკურნების“ ცნება მედიცინაში საკამათოა. ალერგია ჩნდება მაშინ, როდესაც იმუნური სისტემა ზედმეტად რეაგირებს უვნებელ ნივთიერებებზე. ამ რეაქციის სრულად შეჩერება ყოველთვის არ არის შესაძლებელი, მაგრამ თანამედროვე მედიცინამ დიდ პროგრესს მიაღწია სიმპტომების კონტროლსა და გრძელვადიანი გაუმჯობესების უზრუნველყოფაში.

იმუნოთერაპია (ალერგიის ვაქცინები) ერთადერთი მკურნალობის მეთოდია, რომელსაც შეუძლია შეცვალოს დაავადების მიმდინარეობა. გარკვეული ტიპის ალერგიების დროს მისი წარმატების მაჩვენებელი 70-90%-ია. ეს მკურნალობა უზრუნველყოფს ხანგრძლივ განკურნებას იმუნური სისტემის „გაწვრთნის“ გზით, რათა მან ალერგენის მიმართ ტოლერანტობა გამოიმუშაოს.

რომელი ალერგიების მკურნალობაა შესაძლებელი?

ყველა ალერგიას ერთნაირად არ მკურნალობენ. აი, ალერგიის ტიპები მკურნალობის წარმატების მაჩვენებლის მიხედვით:

წარმატების მაღალი მაჩვენებელი (70-90%):

• მტვრის ალერგია (სეზონური ალერგიული რინიტი)
• სახლის მტვრის ტკიპების ალერგია
• მწერის ნაკბენის ალერგია (ფუტკარი, კრაზანა)
• შინაური ცხოველების ალერგია (კატა, ძაღლი)

წარმატების საშუალო მაჩვენებელი (40-60%):

• ობის სოკოს ალერგია
• ლატექსის ალერგია
• გარკვეული საკვების ალერგია, როგორიცაა რძე და კვერცხი (ბავშვებში)

ალერგიის მკურნალობის მეთოდები

1. იმუნოთერაპია (ალერგიის ვაქცინა)

იმუნოთერაპია ერთადერთი მიდგომაა, რომელსაც შეუძლია ალერგიული დაავადებების მუდმივი გაუმჯობესება. მისი მიზანია ტოლერანტობის განვითარება იმუნური სისტემის ალერგენთან თანდათანობითი შეგუების გზით.

არსებობს იმუნოთერაპიის ორი ტიპი:

კანქვეშა იმუნოთერაპია (SCIT – ინექცია):

• კლინიკური ვიზიტები კვირაში 1-2-ჯერ (პირველი 3-6 თვე)
• შემდგომში შემანარჩუნებელი მკურნალობა თვეში ერთხელ
• მკურნალობის საერთო ხანგრძლივობა: 3-5 წელი
• წარმატების მაჩვენებელი: 80-90%

ენისქვეშა იმუნოთერაპია (SLIT – ტაბლეტები/წვეთები):

• მისი გამოყენება შესაძლებელია სახლში.
• მიიღება ყოველდღიურად.
• მკურნალობის ხანგრძლივობა: 3 წელი
• წარმატების მაჩვენებელი: 70-80%

2. მედიკამენტური მკურნალობა (სიმპტომების კონტროლი)

მედიკამენტები აკონტროლებენ ალერგიის სიმპტომებს, მაგრამ არ ცვლიან დაავადების მიმდინარეობას.

• ანტიჰისტამინები: ეფექტურია ქავილის, ცემინებისა და სურდოს დროს.
• ცხვირის კორტიკოსტეროიდები: სპრეი (მაგ. ფლუტიკაზონი). ყველაზე ეფექტური მკურნალობა ალერგიული რინიტისთვის.
• ლეიკოტრიენების ანტაგონისტები: ტაბლეტები (მონტელუკასტი), გამოიყენება ასთმისა და ალერგიის კომბინირებული მკურნალობისთვის.

3. თავიდან არიდების სტრატეგიები

ალერგენისგან შორს ყოფნა ყველაზე მარტივი, მაგრამ ხშირად ყველაზე რთულად შესასრულებელი მეთოდია.

• მტვრის დროს: მიჰყევით მტვრის კალენდარს, დარჩით შენობაში დილის საათებში და მიიღეთ შხაპი გარეთ ყოფნის შემდეგ.
• მტვრის ტკიპების დროს: გამოიყენეთ ანტიალერგიული ლეიბის შალითები და გარეცხეთ თეთრეული 60°C-ზე.

როგორ მიმდინარეობს იმუნოთერაპიის პროცესი?

ეტაპი 1: ალერგიის ტესტი და დიაგნოზი

მკურნალობის დაწყებამდე აუცილებელია ზუსტი დიაგნოზი:

• Skin Prick Test (კანის ტესტი): პასუხი 15-20 წუთში. ავლენს გავრცელებულ ალერგენებს.
• Serum Specific IgE Test: სისხლის ტესტი, რომელიც არ საჭიროებს ანტიჰისტამინების შეწყვეტას.

ეტაპი 2: საწყისი ფაზა (3-6 თვე)

პირველი ეტაპი მიზნად ისახავს ორგანიზმის თანდათანობით შეჩვევას ალერგენთან დოზების გაზრდის გზით.

ეტაპი 3: შემანარჩუნებელი ფაზა (2.5-4.5 წელი)

სამიზნე დოზის მიღწევის შემდეგ, მკურნალობა გრძელდება რეგულარული ინტერვალებით. ამ პერიოდში ვლინდება მნიშვნელოვანი გაუმჯობესება.

გვერდითი მოვლენები და რისკები

იმუნოთერაპია: ხშირია მსუბუქი ეფექტები, როგორიცაა სიწითლე ან ქავილი ინექციის ადგილზე. სერიოზული გვერდითი მოვლენები ძალიან იშვიათია (0.1%), რის გამოც პირველი 30 წუთის განმავლობაში კლინიკური მეთვალყურეობა სავალდებულოა.

ალერგიის მკურნალობა ბავშვებში

იმუნოთერაპია ჩვეულებრივ შეიძლება დაიწყოს 5 წლის ასაკიდან. ბავშვებში წარმატების მაჩვენებელი ხშირად უფრო მაღალია, რადგან მათი იმუნური სისტემა უფრო მოქნილია. მკურნალობამ შეიძლება 40-50%-ით შეამციროს ასთმის განვითარების რისკი.

შენიშვნა საკვების ალერგიაზე: ბევრი ბავშვობისდროინდელი საკვების ალერგია (რძე, კვერცხი) შეიძლება გაქრეს 5-7 წლის ასაკში, ხოლო სხვები (თხილეული, თევზი), როგორც წესი, მუდმივია.