ვარიკოზული ვენები ორსულობის დროს: გამომწვევი მიზეზები, სიმპტომები და პრევენციის მეთოდები
ორსულობა ქალებში ვარიკოზული ვენების განვითარების ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი რისკ-ფაქტორია. ეს რისკი საგრძნობლად იზრდება, განსაკუთრებით იმ ქალებში, რომლებსაც რამდენიმე ორსულობა ჰქონდათ. მაინც რატომ იწვევს ორსულობა ვარიკოზს, რა სიმპტომები ახასიათებს მას და როგორ შეგიძლიათ დაიცვათ თავი ამ პროცესში?
ორსულობისას ვარიკოზის გამომწვევი 3 ფუნდამენტური მიზეზი
ორსულობის დროს ვარიკოზული ვენების განვითარების უკან სამი ურთიერთდაკავშირებული ძირითადი მექანიზმი დგას:
- ჰორმონალური დონის მატება: ორსულობის განმავლობაში, განსაკუთრებით პროგესტერონის ჰორმონის დონე საგრძნობლად იმატებს. ეს ჰორმონალური ზრდა იწვევს სისხლძარღვების გაფართოებას და სისხლძარღვებში არსებული სარქვლოვანი სისტემის ფუნქციის შესუსტებას. როდესაც სარქვლები გამართულად ვერ მუშაობენ, სისხლი იწყებს უკუდინებას ფეხებში, რაც საფუძველს უქმნის ვარიკოზს.
- სისხლის მოცულობის გაზრდა: ორსულობისას დედის ორგანიზმი მნიშვნელოვნად ზრდის სისხლის რაოდენობას, რათა დააკმაყოფილოს როგორც საკუთარი, ისე ნაყოფის საჭიროებები. სისხლის მოცულობის მატება ზრდის წნევას სისხლძარღვების კედლებზე, რაც ხელს უწყობს ვარიკოზული ვენების წარმოქმნას.
- მზარდი ნაყოფის ზეწოლა სისხლძარღვებზე: განსაკუთრებით ბოლო ტრიმესტრში, ნაყოფი მუცლის ღრუში სულ უფრო მეტ ადგილს იკავებს. ეს მდგომარეობა პირდაპირ ზეწოლას ახდენს მუცლის ღრუს დიდ ვენებზე. აღნიშნული წნევა ართულებს სისხლის დაბრუნებას ფეხებიდან გულისკენ, რაც იწვევს სისხლის შეგუბებას ფეხის ვენებში.
რა არის ვარიკოზის სიმპტომები ორსულობისას?
ორსულობის დროს გამოვლენილი ვარიკოზის სიმპტომები ძირითადად ემთხვევა კლასიკურ სიმპტომებს, თუმცა ზოგიერთი თავისებურება მაინც ვლინდება. სისხლის მოცულობის გაზრდისა და ნაყოფის ზეწოლის გამო, ტერფების შეშუპება ამ პერიოდში ბევრად უფრო მკაფიო ხდება და ზოგჯერ ისეთ ზომებს აღწევს, რაც სერიოზულად ართულებს ყოველდღიურ ცხოვრებას.
გარდა ამისა, ხშირად გვხვდება შემდეგი ჩივილები: ტკივილი და დისკომფორტი ფეხებში, ღამის კრუნჩხვები, ჩხვლეტის შეგრძნება და ქავილი.
როდის უნდა მიმართოთ ექიმს?
ტერფების მსუბუქი შეშუპება ორსულობისას შეიძლება ნორმალურადაც ჩაითვალოს. თუმცა, დაუყოვნებლივ უნდა გაიაროთ კონსულტაცია სპეციალისტთან შემდეგ შემთხვევებში:
თუ ფეხების შეშუპება თანდათან იზრდება, თუ შეშუპებას ახლავს ძლიერი ტკივილი, ან თუ შეშუპება მხოლოდ ერთ მხარეს შეინიშნება. ამ დროს დიაგნოსტიკის ყველაზე საიმედო მეთოდია დოპლეროგრაფია. ეს კვლევა, რომელიც ბგერით ტალღებს იყენებს, არანაირ რისკს არ წარმოადგენს არც დედისთვის და არც ბავშვისთვის. გამოკვლევის მთავარი მიზანია ღრმა ვენების თრომბოზის (DVT) გამორიცხვა, რაც გადაუდებელ ჩარევას საჭიროებს.
შესაძლებელია თუ არა ვარიკოზის მკურნალობა ორსულობისას?
დღეს ვარიკოზის მკურნალობის „ოქროს სტანდარტად“ თერმული აბლაციის მეთოდი ითვლება (ლაზერული ან რადიოსიხშირული). თუმცა, ვინაიდან ამ დროს გამოყენებული ენერგიის წყაროები და მედიკამენტები შეიძლება შეიცავდეს გარკვეულ რისკებს ნაყოფისთვის, ორსულობის პერიოდში ამ მეთოდის გამოყენება არ არის მიზანშეწონილი.
მკურნალობისთვის იდეალური დროა მშობიარობის შემდეგ, სასურველია ლაქტაციის (ძუძუთი კვების) პერიოდის დასრულების შემდეგ. ორსულობისას კი ჩივილების შესამსუბუქებლად შეიძლება გამოყენებულ იქნას კომპრესიული წინდები და სხვა დამხმარე მეთოდები.
რა უნდა გააკეთოთ პრევენციისთვის ორსულობისას?
მარტივი, მაგრამ ეფექტური ზომების მიღებით, შეგიძლიათ მნიშვნელოვნად შეამციროთ ვარიკოზის განვითარების რისკი:
- წონის კონტროლი: ჭარბი წონა ზრდის ზეწოლას სისხლძარღვებზე. მნიშვნელოვანია წონის მუდმივი მონიტორინგი.
- კვების რაციონი: მარილის მოხმარების შეზღუდვა და ბოჭკოვანი საკვების მიღება ამცირებს შეშუპებას და თავიდან აცილებს შეკრულობას (რაც ასევე ზრდის მუცლის ღრუს წნევას).
- რეგულარული ვარჯიში: სიარული და მსუბუქი ვარჯიშები ექიმის ნებართვით აუმჯობესებს სისხლის მიმოქცევას.
- ფეხების მაღლა მოთავსება: დღის განმავლობაში ფეხების გულის დონეზე მაღლა აწევა ხელს უშლის სისხლის შეგუბებას.
- ცივი შხაპი: ბანაობის ბოლოს ფეხებზე ცივი წყლის გადავლება ავიწროებს სისხლძარღვებს და დადებითად მოქმედებს ცირკულაციაზე.
- მოერიდეთ ცხელ გარემოს: საუნა და თურქული აბანო რეკომენდებული არ არის, რადგან სიცხე კიდევ უფრო აფართოებს ძარღვებს.
მიუხედავად იმისა, რომ ორსულობა ვარიკოზის განვითარების რისკ-პერიოდია, სწორი სამედიცინო მეთვალყურეობით ამ პროცესის მართვა ჯანსაღად არის შესაძლებელი.